Ludzie stosowali ró¿ne urz±dzenia do podnoszenia od wieków. Pierwsze d¼wigi wykorzystywa³y do uniesienia ³adunku si³ê ludzi, wody, lub te¿ zwierz±t.
Pierwszy d¼wig zbudowa³ Archimedes w staro¿ytnej Grecji. By³o to urz±dzenie wykorzystuj±ce kr±¿ki linowe i liny. Liny by³y nawijane na bêben wyci±garki przez system d¼wigni oraz kabestan. (Kabestan – urz±dzenie o podobnym zastosowaniu co winda lub wci±garka, ale z bêbnem usytuowanym na osi pionowej, a nie na poziomej). Do A.D. 80 dzikie zwierzêta oraz gladiatorzy byli transportowani na poziom areny Koloseum rzymskiego przez proste d¼wigi.
D¼wigi napêdzane by³y si³a mechaniczn± a¿ do XVIII wieku. We Francji, w 1743roku, Louis XV zamówi³ do wersalu windê osobow± z przeciwwag±.
Mimo ci±g³ego rozwoju od czasów staro¿ytnych, nadal istnia³ problem skutecznego sposobu chroni±cego windê przed spadniêciem w dó³ w razie zerwania siê kabla. Problemem tym zajmowa³ siê Elisha Otis, który pracowa³ nad urz±dzeniem chwytnym, które w momencie zerwania siê liny zadzia³a automatycznie. Po wielu eksperymentach osi±gn±³ swój cel. W 1853 roku wynalaz³ chwytacz bezpieczeñstwa – umie¶ci³ resor nad platform± wyci±gu, za¶ na prowadnicach po ka¿dej stronie windy umie¶ci³ mechanizm zapadkowy. Linê d¼wigow± umocowa³ do resoru tak, ¿e ciê¿ar windy oddzia³ywa³ z wystarczaj±c± si³± na resor, aby nie pozwoliæ dotkn±æ prêtów z mechanizmem zapadkowym. W chwili pêkniêcia liny naci±g zostawa³ zwolniony co uruchamia³o chroni±ce platformê przed upadkiem zapadki.
Otis w 1853 roku za³o¿y³ swój w³asny warsztat. W ramach promocji swojego wynalazku, Otis w Sali pokazowej Crystal Palace Exposition w Nowym Jorku zorganizowa³ pokaz. Wszed³ do windy i kaza³ wynie¶æ d¼wig na pe³n± wysoko¶æ, po czym lina d¼wigowa zosta³a odciêta. Zanim platforma spad³a, chwytacz bezpieczeñstwa zatrzyma³ d¼wig. To wydarzenie spowodowa³o wzrost zainteresowania d¼wigami, w znacz±cy sposób przyczyniaj±c siê do powstania drapaczy chmur, a wraz z nimi metropolii.
Pierwszy bezpieczny d¼wig na ¶wiecie zosta³ oddany do u¿ytku 23 marca 1857 roku. Znajdowa³ siê on w sklepie na rogu ulic Broome Street i Broadway w Nowym Jorku, by³ napêdzany par± przez szereg przek³adni pasowych.
Elisha Grave Otis: urodzony 3 Sierpnia 1811r, zmar³ 28 kwietnia 1861r. Urodzi³ siê w Halifax, stan Vermont, w Stanach Zjednoczonych. W 1852 roku Otis swoim wynalazkiem zapocz±tkowa³ now± erê w przemy¶le d¼wigowym: urz±dzenie bezpieczeñstwa gwarantowa³o unieruchomienie kabiny d¼wigu w przypadku zerwania lin no¶nych - do rozreklamowania swojego wynalazku wykorzysta³ Wystawê ¦wiatow± w Nowym Jorku w 1853 roku. Aby zademonstrowaæ niezawodno¶æ swego wynalazku, Otis wsiad³ do windy, wjecha³ na znaczn± wysoko¶æ, po czym kaza³ przeci±æ linê no¶n±. Winda nie spad³a na dó³ szybu. Urz±dzeniem szarpnê³o, po czym zadzia³a³o zabezpieczenie i platforma windy zatrzyma³a siê w miejscu. Po ¶mierci Otisa jego synowie Charles i Norton, bazuj±c na spadku po ojcu za³o¿yli firmê Otis Brothers & Co.
parowa winda towarowa, 1861r.
Winda - d¼wig s³u¿±cy do transportu osób lub towarów. Sk³ada siê z kabiny lub klatki, rzadziej z otwartej platformy, zwykle porusza siê w szybie wewn±trz budynku lub innej konstrukcji. Kabina podnoszona jest za pomoc± ciêgnika-wci±garki umieszczonego w maszynowni w górnej czê¶ci szybu lub przez d¼wignik(najczê¶ciej hydrauliczny) umieszczony na dnie szybu. Pierwszy d¼wig osobowy zainstalowano w 1857r. W 1880 r. Werner von Siemens do³±czy³ do konstrukcji windy silnik elektryczny.
Pierwsze windy towarowe s³u¿y³y w kopalniach do wydobywania urobku, b±d¼ pracowników na powierzchniê.
¬ród³o: ¬ród³o: http://inventors.about.com, http://www.msha.gov, www.wikipedia.pl
dodano: 16:14, 24.1.2006